WINDSTROOM VERSUS FOSSIELE STROOM
Nu wordt er altijd gezegd dat windturbines duurzaam zijn. Maar hoelang doet een windturbine er eigenlijk over voordat hij zichzelf duurzaam, dat wil zeggen entropie-neuraal, heeft terugverdiend? En hoeveel tijd is er dan nog over om echt duurzaam stroom te produceren voor anderen?
Antwoord.
Vergelijk windpark Drentse Monden met de in 2025 aardgasgestookte Maxima-centrale bij Lelystad, dan blijkt
volgens Aanmaaktover 5 Windstroom is de stroomprijs Drentse Monden 3,7*10-3 
/ kJ
volgens Aanmaaktover 4 Stroom is de stroomprijs Maxima-centrale 1,1*10-3 / kJ
De groene stroom is dus veel duurder, dat wil zeggen het opwekken van 1 kJ groene stroom verhoogt de entropie van de biosfeer veel meer dan het opwekken van 1 kJ fossiele stroom. Opmerking en goed om te weten: in AMT 4 is het entropisch effect van de emissie van broeikasgas waterdamp verwaarloosd omdat de waterdamp als regen weer uit de atmosfeer verdwijnt. Het verbranden van aardgas geeft daarom minder entropieverhoging dan die van steenkool.
In de euro-wereld is windstroom ook duurder dan grijze stroom, maar daar merkt de consument weinig van omdat de zogenaamde onrendabele top van de windstroomprijs met overheidssubsidies wordt betaald. De huidige consumptieprijs van groene- zowel als grijze stroom bedraagt in 2026 in Nederand ca 0,3 euro/kWh ofwel 8*10-5 euro/kJ, dat is tegen de huidige koers (2025) van 20 /€ gelijk aan 1,7/kJ. Dat klopt aardig met de toverprijs van de stroom van de Maxima-centrale in AMT 4 , zie boven.
Windturbines op het land draaien gemiddeld op 35% van hun vermogen, op zee is het 10% meer, maar nog altijd ontmoedigend weinig. De zorgelijke vraag hierbij is: als de poolkappen zijn gesmolten en de temperatuurstijging in de biosfeer heeft de 20 C bereikt, is er dan nog wel voldoende temperatuurverschil tussen pool en evenaar om het te doen waaien, of ontstaan er dan enorme gebieden met windstilte zoals in de zomer van 2026 boven Europa het geval was?
-----------------------
Er is in de tovers van uitgegaan dat de totale levensduur van de molen 40 jaar bedraagt. Dit is 2 x zoveel als de 20 jaar waarop de meeste windmolens worden afgeschreven. Maar rekenend met 1 x vervangen van het complete loopwerk plus al de wieken en dat naast het gewone onderhoud, dan is het denkbaar dat de toren het wel 40 jaar uithoudt. De afschrijftermijn van 20 jaar is denkelijk meer een risicomijdende financieringskeuze in combinatie met winstbejag dan een realistische technische inschatting. Je zult intussen wel begrepen hebben dat terugverdientijd wat anders betekent dan afschrijftermijn.
De Vereniging Milieudefensie op zijn webzij stelt dat de CO2-terugverdientijd van een windmolen 3 maanden is. Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft berekend dat de energie-terugverdientijd minder dan een jaar is. Stel dat Milieudefensie de terugverdientijd als volgt definieert:
CO2-Terugverdientijd windturbine = CO2-emissie a.g.v bouw windturbine / (CO2-emissie grijs per kJ * jaarproduktie turbine in kJ)
In mensentaal: na hoeveel jaar is de totale thermische entropie-produktie als gevolg van het aardgas verstoken tijdens de produktie door de centrale gelijk aan de thermische entropie-produktie als gevolg van de bouw van het windpark?
Vervang de waarde 'CO2-emissie' door de waarde 'entropieverhoging ΔSθ' dus de thermische entropie als gevolg van de CO2-emissie.
Vul nu in de cijfers van AMT 4 en AMT 5:
CO2-Terugverdientijd windturbine = 1*108 kJ/0K / (2*10-3 kJ/0K.kJ * 4,9 * 1010 kJ) = 1,02 jaar
Dat is drie keer zoveel als de bevinding van Milieudefensie, maar het blijft misleidend want:
Milieudefensie vergelijkt alleen maar de produktieperiode van de centrale met de bouwperiode van het park. Wordt echter de totale levensloop van het turbinepark en de Maxima-centrale in beschouwing genomen - van de wieg tot het graf, dus niet alleen de thermische entropieverhoging door het verstoken van gas, maar ook de verhoging door bouw, onderhoud en sloop van de centrale - dan is volgens AMT 4 en AMT 5 de thermische entropieverhoging ΔSθ van de biosfeer - die hoofdzakelijk wordt veroorzaakt door CO2-emissie - voor windstroom 0,005 kJ/0K per kJ stroomproduktie en voor grijze stroom slechts 0,003 kJ/0K per kJ grijzestroomproduktie. Dus het systeem 'centrale' is entropisch voordeliger dan het systeem 'windpark'. Dat is intuïtief moeilijk te aanvaarden omdat de wind toch gratis is?
De windturbine gaat het pas winnen van de centrale nadat de investeringsentropie ervan is afgeschreven, want dan ontstaat er een situatie waarin de turbine vrijwel gratis stroom levert, terwijl de centrale moet doorgaan met aardgas verstoken. Duurzaamheid wordt zo een zaak van lange adem: niet denken over je boekhouding met een potlood achter je oor, maar denken aan je kleinkinderen. De windturbine dwingt tot dit langetermijn-werk want te veel bewegende onderdelen, teveel slijtage en onderhoud. Onduurzame bouwmaterialen, bijvoorbeeld een enorm betonnen fundament, een fossiel-stalen toren. Er is nog een lange weg te gaan naar materiaal-arme construkties van echt-duurzame materialen.
Ach, de Hollandse windmolen met zijn houten skelet met houten deuvels, zijn rieten kap, zijn katoenen zeilen, in mooie kleuren lijnolieverf ..
PS Momenteel (2026) wordt een plan ontwikkeld om de Maxima-centrale voor 50% te voeden met blauw waterstofgas, te betrekken van de aan te leggen waterstof-infrastruktuur in Nederland. De verbranding van waterstof geeft geen noemenswaardig broeikaseffect, het aardgas raakt hoe dan ook een keer op. De aanleg van de infrastruktuur inclusief de fabricage-installaties is echter nog fossiel en voordat dat entropisch is inverdiend: zie hierboven.
